Уәли хан
Орта жүздің ханы (1781–1819), Абылай ханның ұлы · 1741–1819
Уәли Абылайұлы
Уәли хан — 1781 жылдан Орта жүзді билеген хан, Абылай ханның үлкен ұлы. Ол 1741 жылы туған; қайтыс болған жылы көбіне 1819 жыл деп, кей деректерде 1821 жыл деп көрсетіледі. Сұлтан кезінде әкесінің жорықтары мен елшіліктеріне қатысты. Абылай қайтыс болғаннан кейін хан сайланып, 1782 жылы оны Ресей патшайымы II Екатерина да, Цин императоры да хан ретінде таныды. Уәли екі империямен қатар қарым-қатынас ұстауға тырысты, алайда Орта жүздің барлық рулары оның билігін мойындаған жоқ: 1795 жылы бір топ сұлтан мен би патша үкіметіне ханның үстінен шағым жолдады. Ордасы Көкшетау өңірінде, Бурабай мен Сырымбет маңында болды. Ол қайтыс болғаннан кейін, 1822 жылғы «Сібір қырғыздары туралы жарғы» бойынша Орта жүздегі хандық билік жойылды.
Жетістіктері
- Абылайдан кейін Орта жүзді отыз жылдан астам биледі
- Ресей және Цин империяларымен қатар дипломатиялық байланыс ұстады
- Орта жүздің ресми танылған соңғы хандарының бірі болды