Шортанбай
Ақын, «Зар заман» толғауының авторы · 1818–1881
Шортанбай Қанайұлы
Шортанбай Қанайұлы — XIX ғасырдағы қазақ ақыны, «зар заман» ағымына атау берген толғаудың авторы. Көп деректе ол 1818 жылы Түркістан маңындағы Қаратау өңірінде туған деп көрсетіледі (кей деректерде 1817 жыл аталады); қожа әулетінен шыққан. Жасында мұсылманша білім алып, кейін Арқаға қоныс аударып, Қарқаралы өңірінде өмір сүрді. 1881 жылы қазіргі Қарағанды облысының Шет ауданы жерінде қайтыс болды. «Зар заман», «Бала зары», «Тар заман», «Опасыз жалған» толғауларында отарлық тәртіптің орнығуын, дәстүрлі қоғамның ыдырауын, имандылық пен адамгершіліктің әлсіреуін күйзеле жырлады. Өлеңдері «Шортанбайдың бала зары» деген атпен 1888 жылы Қазанда басылып, кейін бірнеше рет қайта жарияланды. Шығармаларының қолжазбалары ғылыми кітапхана қорларында сақтаулы.
Жетістіктері
- «Зар заман» толғауы тұтас әдеби ағымға атау берді
- «Шортанбайдың бала зары» жинағы 1888 жылы Қазанда басылды
- Отарлық дәуірдің қайшылықтарын жырлаған толғаулар қалдырды