Құрманғазы
Ұлы күйші-композитор, қазақ аспаптық музыкасының классигі · 1823–1896
Құрманғазы Сағырбайұлы
Құрманғазы Сағырбайұлы — қазақтың ұлы күйші-композиторы, домбыра күйінің төкпе дәстүрін биік деңгейге көтерген өнерпаз. Қазіргі зерттеулер бойынша ол 1823 жылы Бөкей ордасындағы Жиделі деген жерде туып, 1896 жылы қайтыс болған; бұрынғы әдебиетте 1818–1889 жылдар көрсетілетін. Шыққан тегі — Кіші жүз, Байұлы ішіндегі Қызылқұрт руы. Жасында Ұзақ күйшіден тәлім алып, ел аралап күй тартты; 1836–1838 жылдардағы Исатай мен Махамбет көтерілісінің куәсі болып, «Кішкентай» күйін соған арнады. Әділетсіздікке қарсылығы үшін қуғын көріп, бірнеше рет түрмеге қамалды; «Түрмеден қашқан», «Кісен ашқан» күйлері осы кезеңнен сыр шертеді. «Сарыарқа», «Адай», «Балбырауын», «Серпер» секілді күйлері қазақ музыкасының алтын қорына енді. Күйші Астрахан облысындағы Алтынжар ауылының маңына жерленген.
Жетістіктері
- «Сарыарқа», «Адай», «Балбырауын», «Серпер» күйлерін шығарды
- Домбыра күйінің төкпе мектебін шыңына жеткізді
- Дина Нұрпейісова бастаған күйшілер буынын тәрбиеледі
- Алпысқа жуық күйі бүгінге жетті