Қожа Ахмет Ясауи
Сопылық ақын әрі ойшыл, ясауия тариқатының негізін қалаушы · шамамен 1093–1166
Қожа Ахмет Ибраһимұлы Ясауи (Әзірет Сұлтан)
Қожа Ахмет Ясауи — түркі сопылық поэзиясының көрнекті өкілі, ясауия тариқатының негізін қалаған ойшыл. Ол Испиджабта (қазіргі Сайрам) Ибраһим шайхтың отбасында туған; туған жылы нақты белгісіз, әдебиетте 1093 және 1103 жылдар жиі аталады, ал қайтыс болған жылы — 1166. Дәстүрлі деректер бойынша алғашқы ұстазы Арыстан баб болған, кейін Бұхарада Жүсіп Хамаданиден тәлім алған. Ясы (қазіргі Түркістан) қаласына оралып, шәкірт тәрбиеледі, ислам қағидаларын қарапайым түркі тілінде өлеңмен түсіндірді. Аңыз бойынша алпыс үш жасқа толғанда жер астындағы қылуетке түсіп, қалған өмірін сонда өткізген. Оған телінетін хикметтер «Диуани хикмет» жинағына топтастырылған; сақталған қолжазбалары кейінгі ғасырларда көшірілген. XIV ғасырдың соңында Әмір Темірдің бұйрығымен қабірінің басына кесене салынды.
Жетістіктері
- Ясауия сопылық тариқатының негізін қалады
- Хикметтері «Диуани хикмет» жинағы арқылы жетті
- Түркі тілді халықтар арасында исламның таралуына ықпал етті
- Түркістандағы кесенесі 2003 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енді