Өзбек хан
Алтын Орда ханы (1313–1341), исламды мемлекеттік дін еткен билеуші · шамамен 1283–1341
Сұлтан Ғияс әд-Дин Мұхаммед Өзбек хан
Өзбек хан — 1313–1341 жылдары билік құрған Алтын Орда ханы, Меңгу-Темір ханның немересі, Тоғрылшаның ұлы. Ол әкесінің бауыры Тоқта хан қайтыс болғаннан кейін ықпалды әмір Құтлық-Темірдің қолдауымен таққа отырды. Өзбек хан исламды қабылдап, оны Алтын Орданың мемлекеттік діні деп жариялады; бұған қарсы шыққан ақсүйектер қатаң жазаланды. Оның тұсында орталық билік күшейіп, қалалар мен керуен саудасы өркендеді, Жаңа Сарай (Сарай әл-Жәдид) қаласы бой көтерді. Хан Мысыр мәмлүктерімен елшілік әрі туыстық байланыс орнатып, Хулагу әулетімен Әзербайжан үшін күресті. 1330-жылдары оның ордасында болған араб саяхатшысы Ибн Баттута хан сарайы мен қалалары жайлы егжей-тегжейлі жазба қалдырған. Тарихшылар Өзбек хан дәуірін Алтын Орданың барынша күшейген кезеңі деп бағалайды.
Жетістіктері
- Исламды Алтын Орданың мемлекеттік діні деп жариялады
- Орталық билікті нығайтты
- Жаңа Сарай қаласын салдырды
- Мысыр мәмлүк сұлтандығымен одақтық байланыс орнатты