Мөде шаньюй
Ғұн (хунну) державасының негізін қалаған билеуші, б.з.б. 209–174 жылдардағы шаньюй · шамамен б.з.б. 234–174
Мөде (Маодунь) шаньюй
Мөде (қытай деректерінде Маодунь) — ғұн (хунну) тайпаларын біріктіріп, Орталық Азиядағы алғашқы ірі көшпелі державаны құрған билеуші. Ол туралы негізгі мәлімет Сыма Цяньның «Тарихи жазбаларында» сақталған; туған жылы шамамен ғана белгілі. Осы дерек бойынша Мөде б.з.б. 209 жылы әкесі Тұман шаньюйді өлтіріп, билікке келген. Ол шығыста дунху, батыста юэчжи тайпаларын жеңіп, Ордос өңірін қайтарып алды. Б.з.б. 200 жылы Байдэн тауы маңында Хань императоры Лю Банның әскерін қоршауға алды; осыдан кейін Хань әулеті ғұндармен «тыныштық пен туыстық» шартын жасасып, жыл сайын сый-сияпат жіберіп тұрды. Мөде әскерді ондық жүйемен ұйымдастырып, елді орталық, сол және оң қанатқа бөліп басқарды. Ол б.з.б. 174 жылы қайтыс болды.
Жетістіктері
- Ғұн тайпаларын біріктіріп, көшпелі держава құрды
- Дунху мен юэчжи тайпаларын жеңіп, иелігін кеңейтті
- Б.з.б. 200 жылы Байдэн маңында Хань әскерін қоршады
- Әскер мен басқаруды ондық жүйеге негіздеді