Жошы хан
Шыңғыс ханның үлкен ұлы, Жошы ұлысының негізін қалаушы · шамамен 1182–1227
Жошы хан — Шыңғыс хан мен оның бас бәйбішесі Бөртенің тұңғыш ұлы, Жошы ұлысының алғашқы билеушісі. Туған жылы дереккөздерде әртүрлі көрсетіледі (шамамен 1177–1182 жылдар аралығы). 1207–1208 жылдары ол Оңтүстік Сібірдегі «орман халықтарын» Моңғол мемлекетіне бағындырды, кейін Солтүстік Қытайға жасалған жорықтарға қатысты. 1219–1221 жылдардағы Хорезмге қарсы соғыста Сырдарияның төменгі ағысындағы Сығанақ, Жент сияқты қалаларды алып, Үргенішті қоршауға қатысты. Әкесі оған Ертістен батысқа қарайғы жерлерді, соның ішінде Дешті Қыпшақты еншіге берді. Жошы әкесінен сәл бұрын, 1227 жылы қайтыс болды деп есептеледі, бірақ кей зерттеушілер 1225 жылды атайды; өлімінің себебі жайлы да деректер қайшы. Ұлытау өңірінде, Кеңгір өзенінің бойында оның есімімен аталатын кесене бар.
Жетістіктері
- Жошы ұлысының (кейінгі Алтын Орданың) негізін қалады
- 1207–1208 жылдары Оңтүстік Сібір халықтарын бағындырды
- Хорезм жорығында Сыр бойындағы қалаларды алды
- Алтын Орда және қазақ хандары әулетінің арғы атасы