Едіге би
Алтын Орданың беклербегі, Маңғыт жұртының (Ноғай Ордасының) негізін қалаушы · 1352–1419
Едіге — XIV ғасырдың соңы мен XV ғасырдың басында Алтын Ордада іс жүзінде билік жүргізген беклербек (ұлыс әмірі), маңғыт тайпасынан шыққан. Жас кезінде Ұрыс ханнан қашып, Әмір Темірді паналады, кейін Тоқтамыс ханмен жауласты. 1390-жылдардың соңынан бастап Темір-Құтлық, Шәдібек, Болат сияқты хандарды таққа отырғызып, мемлекет ісін өзі басқарды. 1399 жылы Ворскла өзені бойындағы шайқаста Литва ұлы князі Витовт пен Тоқтамыстың біріккен әскерін талқандады. 1408 жылы орыс жеріне жорық жасап, Мәскеуді қоршады. Кейін Тоқтамыс ұрпақтарымен күресте ықпалынан айырылып, 1419 жылы солардың бірімен соғыста қаза тапты. Едіге ұрпақтары Ноғай Ордасын биледі, ал оның бейнесі қазақ, ноғай, қарақалпақ, татар және өзге халықтардың «Едіге» жырында сақталған.
Жетістіктері
- 1399 жылы Ворскла шайқасында Витовт пен Тоқтамысты жеңді
- Жиырма жылдай Алтын Орданың іс жүзіндегі билеушісі болды
- Маңғыт жұртының, кейінгі Ноғай Ордасының негізін қалады
- «Едіге» батырлық жырының басты кейіпкері