Доспамбет жырау
XVI ғасырдағы ноғайлы-қазақ жырауы, батыр әрі қолбасшы · шамамен 1490–1523
Доспамбет жырау — XVI ғасырда өмір сүрген ноғайлы-қазақ жырауы, батыр әрі қолбасшы. Дәстүрлі дерек бойынша ол шамамен 1490 жылы Азау (Азов) қаласында әскери ақсүйектер ортасында туып, 1523 жылы Астрахан маңындағы шайқаста қаза тапқан; алайда бұл жылдар даулы, кей зерттеушілер оның өмірін XVI ғасырдың кейінгі кезеңіне жатқызады. Толғауларына қарағанда, жырау Қырымдағы Бақшасарайда, Стамбұлда болған, көп жорыққа қатысқан. Оның мұрасынан «Қоғалы көлдер, қом сулар», «Айналайын, Ақ Жайық», «Тоғай, тоғай, тоғай су», «Азау, Азау дегенің» секілді толғаулар жеткен. Шығармалары бірінші жақтан айтылып, жауынгердің өмірін, туған жермен қоштасуды және ерлік өлімге өкінбеу сарынын жеткізеді. Доспамбет мұрасы қазақ пен ноғай әдебиетіне ортақ саналады.
Жетістіктері
- «Қоғалы көлдер, қом сулар», «Айналайын, Ақ Жайық» толғауларын қалдырды
- Жорық жырауы ретінде жауынгер бейнесін сомдады
- Мұрасы қазақ пен ноғай әдебиетіне ортақ саналады