Біржан сал
Әнші-композитор, ақын, Арқаның әншілік мектебінің көшбасшысы · 1834–1897
Біржан сал Қожағұлұлы
Біржан сал Қожағұлұлы — XIX ғасырдағы қазақтың әйгілі әнші-композиторы әрі ақыны, Арқаның кең тынысты ән дәстүрін өрге сүйреген өнерпаз. Ол 1834 жылы қазіргі Ақмола облысының Біржан сал ауданы жерінде туып, 1897 жылы сонда қайтыс болды; Орта жүздің Керей тайпасынан шыққан. Жас кезінен ел аралап ән салып, айналасына өнерлі жастарды топтастырды. «Біржан сал», «Ләйлім шырақ», «Жанбота», «Адасқақ», «Айтбай», «Теміртас», «Жамбас сипар» әндері қазақ музыкасының классикасына айналды; оның қырықтан астам әні сақталған. «Жанбота» әнінде болыстың жәбірін, домбырасының тартып алынғанын ашына жырлайды. Дәстүрлі дерек бойынша 1871 жылы Жетісуда ақын Сарамен айтысқан; бұл айтыс 1898 жылы Қазанда басылып шықты. Ақан сері, Үкілі Ыбырай, Жаяу Мұса сынды өнерпаздар оның мектебінен үлгі алды.
Жетістіктері
- «Ләйлім шырақ», «Жанбота», «Теміртас», «Жамбас сипар» әндерін шығарды
- Арқаның әншілік мектебін қалыптастырды
- Сарамен айтысы қазақ айтыс өнерінің классикасына айналды