Яксарт шайқасы
Б.з.б. 329 жыл · Яксарт (Сырдария) өзені, қазіргі Худжанд (Хожент) маңы
Нәтижесі: Сақтар шегініп, бітім жасалды; Ескендір Сырдариядан әрі аспады
Сақ қолбасшысы Картасис (антик авторлар оны «скиф» патшасының інісі деп атайды) — Македония әскері (Ескендір Зұлқарнайын — Александр Македонский)
Б.з.б. 329 жылы Ескендір Зұлқарнайын (Александр Македонский) Соғдыны бағындырып, Яксартқа — қазіргі Сырдарияға жетті де, жағасына Шеткі Александрия қаласын салдыра бастады. Өзеннің арғы бетіндегі көшпелілер мұны өз жеріне төнген қауіп деп біліп, солтүстік жағалауға әскер жинады; осы кезде Соғдыда Спитамен көтерілісі басталған еді. Ескендір тас атқыш машиналармен жағалауды босаттырып, әскерін өзеннен өткізді. Сақтар жалған шегініп, қоршап алып, садақпен атқылау тәсілін қолданды, бірақ жеңіл жаяу әскер мен атты әскердің бірлескен соққысына төтеп бере алмады. Арриан көшпелілерден мыңға жуық адам қаза тапты деп жазады, алайда антик авторлардың сандары күмәнді. Қуғын ұзаққа бармады, көп ұзамай елшілер келіп, бітім жасалды. Антик деректер бұл көшпелілерді «скифтер» деп атайды; зерттеушілердің көбі оларды сақтар деп санайды, бірақ нақты қай тайпа екені анықталмаған.
Тарихи маңызы
Шайқастан кейін Ескендір Сырдариядан солтүстікке жорық жасамады, өзен оның империясының шеткі шебі болып қалды. Бұл — сақтардың жалған шегіну тактикасы мен далалық ұрыста тас атқыш машиналардың қолданылуы жазба деректе сипатталған сирек оқиғалардың бірі.