Сайрам қорғанысы (жоңғарлардың Сайрамды алуы)
1684 жыл · Сайрам (қазіргі Шымкент аумағы)
Нәтижесі: Қала алынып, қиратылды; тұрғындарының бір бөлігі Жоңғарияға айдалды
Сайрам қорғаушылары (Тәуке хан тұсы) — Жоңғар хандығы (Галдан Бошогту хан)
1671 жылы жоңғар билігіне келіп, кейін «Бошогту хан» атағын алған Галдан Шығыс Түркістанды бағындырған соң, 1680-жылдардың басында Жетісу мен Оңтүстік Қазақстанға жорықтар бастады. Тәуке хан билеген Қазақ хандығы, қырғыздар мен Сыр бойы қалалары бұл шабуылдарға бірлесіп қарсы тұра алмады. Керуен жолындағы ірі сауда және қолөнер орталығы Сайрам жоңғарлардың басты нысанасына айналды. Зерттеушілер келтірген деректер бойынша, қалаға алғашқы жорық 1681 жылы сәтсіз аяқталып, 1683 жылы қайталанған; кей еңбектерде қаланың алғаш алынуы 1682 жылға жатқызылады. Тұрғындар қалада қалдырылған жоңғар жасағына қарсы көтерілген соң, 1684 жылы жоңғар әскері Сайрамды қайта алып, қиратты. Қолөнершілер мен тұрғындардың едәуір бөлігі Жоңғарияға көшірілді. Осы жорықтарда Тәуке ханның бір ұлы тұтқынға түскені айтылады. Жорықтардың нақты жылдары мен қолбасшылары туралы мәліметтер әркелкі.
Тарихи маңызы
Сайрамның күйреуі Оңтүстік Қазақстан қалаларының жоңғар шапқыншылығы алдындағы осалдығын көрсетіп, қазақ–жоңғар соғыстарының жаңа, ауыр кезеңін ашты. Осы соққыдан кейін ежелгі Сайрам бұрынғы сауда-экономикалық маңызын біртіндеп жоғалтты.