Есім хан мен Тұрсын хан қақтығысы («Қатаған қырғыны»)
1627 жыл · Ташкент — Сайрам өңірі (шайқас орны деректерде әртүрлі)
Нәтижесі: Есім хан жеңіп, Тұрсын хан қаза тапты; ішкі қақтығыс хандықты әлсіретті
Есім хан — Ташкент билеушісі Тұрсын Мұхаммед хан және оны қолдаған қатаған руы
XVII ғасырдың басында Қазақ хандығында қос билік орнады: Есім хан Түркістанда отырды, ал Ташкент пен оның төңірегін Тұрсын Мұхаммед хан биледі. 1620-жылдардың ортасында қазақтар арасында болған Әбілғазы екеуін де хан деп атайды; Тұрсын өз атынан теңге соқтырған. 1627 жылы Есім хан ойраттарға қарсы жорықта жүргенде, Тұрсын Түркістанға шабуыл жасап, оның отбасын тұтқындап әкеткені айтылады. Жорықтан оралған Есім қол жинап, қарсыласына аттанды. Шешуші шайқастың орны әртүрлі көрсетіледі: Махмұд ибн Уәлидің «Бахр әл-асрары» оны Ташкент маңы десе, кейінгі әдебиетте Сайрам төңірегі аталады. Жеңілген Тұрсынды өз адамдары өлтіріп, басын Есімге жеткізген. Ел аузындағы әңгіме бойынша, Есім хан Тұрсынның тірегі болған қатаған руын жаппай жазалаған; тірі қалғандары өзбектерге сіңіп, бір бөлігі шанышқылы атанып қазақ ішінде қалған. Жазалаудың нақты ауқымы жазба деректермен дәлелденбеген, ол негізінен шежіре мен аңызға сүйенеді.
Тарихи маңызы
Оқиға Қазақ хандығындағы қос билікті тоқтатып, Есім ханның жеке-дара билігін орнатты. Ел жадында ол бауырлас жұрттың өзара қырқысқан қасіреті ретінде сақталып, ішкі алауыздықтың зардабын еске салады.