Орал және Торғай облыстарындағы көтеріліс
1868–1869 жж. · Орал және Торғай облыстары (Ойыл, Сағыз, Жем бойы)
Нәтижесі: Көтеріліс 1869 жылдың күзіне қарай басылды
Сейіл Түркебайұлы, Беркін Оспанұлы (кей деректерде Берген Қоспанұлы) және басқа ру басылары — Ресей империясының әкімшілігі мен әскерлері (Н. А. Крыжановский, Н. А. Верёвкин)
1868 жылғы «Уақытша ереже» қазақ жерін мемлекет меншігі деп жариялады, түтін салығын 1 сом 50 тиыннан 3 сом 50 тиынға көтерді, сұлтандар мен билердің билігін шектеп, дін істеріне бақылау орнатты. Кіші жүз жері Орал және Торғай облыстарына бөлініп, 1868 жылдың соңынан болыстар құруға, түтін санағын жүргізуге ұйымдастыру комиссиялары шықты. Ауылдар комиссияларды кіргізбей, салық төлеуден бас тартты; 1869 жылдың басында комиссиялар жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды. Көктемде толқу Орал облысын түгел, Торғай облысының батысы мен оңтүстігін қамтыды; наурыз–маусым айларында сұлтандардың, билер мен болыстардың ауылдарына 41 шабуыл тіркелді. Ойыл бойында көтерілісшілердің үлкен тобы фон Штемпель отрядын бірнеше күн қоршап, шегінуге мәжбүр етті; оқулықтарда олардың саны 20 мың деп беріледі, бірақ бұл сан тексеруді қажет етеді. Жазда далаға зеңбірегі бар ірі әскери күш кіргізілді, Хиуадан күткен көмек келмеді. Күзге қарай көтеріліс басылып, жүздеген адам жазаланды, халыққа өтемақы төлеу жүктелді.
Тарихи маңызы
Бұл — 1867–1868 жылдардағы әкімшілік реформаға қарсы ең ірі қарулы наразылық. Ол жаңа басқару жүйесінің салық пен жер мәселесінде халық мүддесіне қайшы келгенін көрсетті және 1870 жылғы Маңғыстау көтерілісіне ұласты.