Жоңғарлардың 1739–1741 жылдардағы жорығы және Абылайдың тұтқынға түсуі
1739–1741 жж. · Орта жүз жері (Есіл мен Тобыл бойы)
Нәтижесі: Орта жүз ауыр шығынға ұшырады, Абылай сұлтан тұтқынға түсті (1743 жылы босатылды)
Әбілмәмбет хан, Абылай сұлтан, Барақ сұлтан, Орта жүз батырлары — Жоңғар хандығы (Галдан Церен — Қалдан Серен; қолбасшы Септен)
1739 жылы Цин империясымен бітімге келіп, шығыс шекарасын тыныштандырған Галдан Церен негізгі күшін қазақ жеріне бұрды. Сол жылдың көктемінде жоңғар әскері екі бағытта Орта жүзге басып кірді; оның саны кей деректерде 24 мың адам шамасында көрсетіледі. 1740 жылы қазақ жасақтары қарсылық ұйымдастырып, шайқастар алма-кезек табыспен жүрді. Қазақ билеушілерінің арасында бірлік болмады, ал Сібір шебіндегі патша әкімшілігі қазақтарды бекіністер сыртына өткізбеуге уәде беріп, іс жүзінде шетте қалды. 1741 жылдың ақпан айының соңында Септен бастаған жоңғар қолы Орта жүзге қайта кіріп, Есіл мен Тобылға дейін жетті, көп адамды тұтқынға әкетті. Осы жорық кезінде шағын жасақпен жаудың негізгі күшіне тап болған Абылай сұлтан серіктерімен қолға түсті; оның қалай ұсталғаны жайлы ел аузында бірнеше нұсқа бар. Абылай Галдан Церен ордасында ұсталып, 1743 жылы оның орнына Әбілпейіз сұлтан аманатқа жіберілген соң және Ресей әкімшілігі араласқаннан кейін босатылды.
Тарихи маңызы
Жорық Орта жүзді қатты әлсіретіп, оның билеушілерін Жоңғариямен келіссөз жүргізуге мәжбүр етті. Тұтқында жүріп жоңғар мемлекетінің ішкі құрылысын жақсы таныған Абылай кейін қазақ жүздерін біріктіру саясатын жүргізді.