Мазмұнға өту
Тарих
Тәуелсіздік

Жанқожа Нұрмұхамедұлы бастаған көтеріліс

1856–1857 жж. · Сырдарияның төменгі ағысы (Қазалы маңы)

Нәтижесі: Көтеріліс Арықбалық түбіндегі жеңілістен кейін басылды

Жанқожа Нұрмұхамедұлы батыр — Ресей империясының Сырдария шебіндегі әскерлері (генерал-майор Фитингоф)

Әлім тайпасының шекті руынан шыққан Жанқожа батыр ұзақ жылдар бойы Сыр бойы қазақтарын Хиуа мен Қоқан бекіністеріне қарсы күресте бастап, бірнеше қамалды қиратқан еді. 1847 жылдан Ресей империясы Сырдарияның төменгі ағысына бекіністер сала бастады; суармалы жерлер қоныс аударушылар мен гарнизондарға алынып, салық пен міндеткерлік көбейді. 1856 жылдың желтоқсанында Сыр қазақтары қолына қару алды, қарт батыр көтерілістің басшысы болды. Көтерілісшілер Жаңақала бекінісін орталық етіп, Қазалы фортын қоршады, оның маңындағы қонысты қиратты. Олардың саны деректерде 1,5 мыңнан 5 мыңға дейін көрсетіледі, қаруы негізінен найза, сойыл және аздаған мылтық болды. Сырдария шебінің бастығы генерал-майор Фитингоф зеңбірегі бар отрядпен қарсы шықты. 1857 жылғы 9 қаңтарда Арықбалық деген жердегі шайқаста көтерілісшілер жеңіліп, жазалаушылар ауылдарды шапты. Жанқожа жақтастарымен Сырдың сол жағына шегінді, ал 1860 жылы жазалаушы жасақтың қолынан қаза тапты.

Тарихи маңызы

Бұл — Сыр бойы қазақтарының жерін тартып алуға және отарлық билікке қарсы ең ірі көтерілісі. Хиуа, Қоқан және Ресей билігіне бірдей қарсы тұрған Жанқожа батыр есімі халық жырларында сақталды.

← Барлық шайқастар